Thứ Ba, 26 tháng 5, 2015

Triệu chứng và cách điều trị giun kim

     Nếu dùng những kỹ thuật xét nghiệm phân thông thường thì sẽ không thấy được trứng giun kim trong phân. Muôn chẩn đoán xét nghiệm giun kim phải dùng những kỹ thuật xét nghiệm đặc biệt như kỹ thuật Scotch dùng cellophan dính trứng giun kim ở hậu môn để xét nghiệm, kỹ thuật dùng tăm bông chùi hậu môn tìm trứng hoặc kỹ thuật dùng que thủy tinh đầu tròn, mài ráp rồi chùi vào hậu môn để tìm trứng.

     Ở Việt Nam thường dùng kỹ thuật  Đặng Văn Ngữ để xét nghiệm chẩn đoán giun kim: giấy cellophan (giấy bóng kính) một mặt được phết một lớp hồ dán trong suốt và được cắt thành từng mảnh theo kích thước 22 X 32 mm. Khi dùng, thấm một ít nước vào mặt giấy có phết hồ rồi chùi vào các nếp rìa hậu môn của trẻ, sau đó dán nó lên một phiến kính sạch và soi đọc kết quả dưới kính hiển vi.

Triệu chứng và cách điều trị giun kim

Điều trị

Những điều chú ý khi điều trị giun kim:

-       Điều trị giun kim phải kết hợp chặt chẽ với phòng bệnh để tránh hiện tượng tái nhiễm.

-       Khi tiến hành điều trị, nên điều trị đồng thời hàng loạt cho cả một tập thể như điều trị cho các thành viên trong gia đình, các cháu trong các nhà trẻ, trường học…

-       Do tuổi thọ của giun kim ngắn nên bệnh giun kim có thể tự hết, không cần uống thuốc điều trị nếu như dùng đơn thuần các biện pháp vệ sinh như rửa hậu môn nhiều lần trong ngày, trong nhiều ngày liên tiếp với nước xà phòng. Ngoài ra cần kết hợp với các biện pháp vệ sinh khác như cắt ngắn móng tay, rửa tay trước khi ăn và sau khi đại tiện, phơi giặt chăn, chiếu, quần áo thường xuyên, không mặc quần hở đũng cho trẻ nhỏ…

_ Giun kim cái đẻ trứng ở rìa hậu môn nên ngoài thuốc uống để chữa bệnh, có thê bôi các thuốc diệt trứng giun kim ở hậu môn như oxyd kẽm…

_ Do tính chất dễ tái nhiễm nên việc chữa giun kim cần tiến hành trong nhiều ngày liên tiếp (3 – 5 ngày) và nhiều đợt.


Đọc thêm tại:

Khả năng phát triển của trứng và phân bố bệnh giun kim

Khả năng phát triển của trứng giun kim

-       Mỗi giun kim cái có thể đẻ từ 4.000 -16.000 trứng.

-       Số lượng giun kim ký sinh trong một người có thể từ 300 » 3.000 con.

-       Trứng giun kim khi đẻ ra thường đã có ấu trùng non, chỉ cần có nhiệt độ (30°C), ẩm độ thích hợp, oxy, sau 6 – 8 giờ đã phát triển thành trứng có ấu trùng cử động được và có khả năng lây nhiễm.

Nhiệt độ dưới 20°c và trên 40°c làm trứng giun kim không phát triển được. Ở nhiệt độ 60°c trứng giun kim sẽ bị hỏng trong vài phút.

- Khả năng chịu đựng hóa chất của trứng giun kim: trứng giun kim không bị hỏng trong các dung dịch hóa chất như sublime 0,1%, formalin 10% Xa phòng 2%.

Trứng giun kim bị chết trong cresyl 10% sau 5 phút, trong cồn sau 1 giờ 40 phút. Trong nước, trứng giun kim chết sau vài tuần.

Trong điều kiện thuận lợi, trứng giun kim có thể sống được 1 tháng.

phân bố bệnh giun kim

Phân bố bệnh giun kim

     Giun kim có chu kỳ phát triển trực tiếp, không phụ thuộc vào những yếu tố địa lý, khí hậu nên bệnh giun kim phân bố rộng khắp mọi nơi. Mức độ phân bốcủa bệnh giun kim chủ yếu tuỳ thuộc vào trình độ vệ sinh, nếp sinh hoạt… ở mọi nước trên thế giới đều có bệnh giun kim. Lứa tuổi trẻ em là lứa tuổi dễ mắc bệnh. Bệnh giun kim dễ lây và cũng vì vậy bệnh thường mang tính tập thể nhở và gia đình.

    Những thông kê về nhiễm giun kim trên thế giới nói chung cũng đều thấy tỷ lệ nhiễm ở trẻ em cao hơn người lớn, trẻ em nữ mắc nhiều hơn trẻ em nam và bệnh giảm dần khi trẻ em đã gần đến tuổi trưởng thành. Người lớn tuy vẫn nhiễm giun kim nhưng có tỷ lệ nhiễm thấp. Trứng và ấu trùng giun kim có thể khuyếch tán ở mọi chỗ: ở chăn, chiếu và mọi vật dụng khác như ghế ngồi, thậm chỉ ở cả tiền giấy cũng có trứng giun kim. Đốỉ với trẻ em nhiễm giun kim dễ gặp trứng giun kim ở các móng tay, ở đũng quần. Ở Việt Nam, kết quả điều tra trong một vưòn trẻ cho thấy 62% móng tay trẻ và 12% đồ chơi, sách vở có trứng giun kim. Sốlượng trứng giun kim phát tán rất cao, ở một chiếc chiếu đã tìm được tới 257 trứng.




Từ khóa tìm kiếm nhiều: tác hại của giun đũa, bệnh giun sán

Chu kỳ sinh sản của giun kim

     Khi đẻ, giun kim cái quặn thân lại, bóp mạnh tử cung và dốc toàn bộ trứng ra ngoài. Số lượng trứng đẻ thay đổi từ 4.000 – 16.000 trứng. Sau khi đẻ hết trứng, giun kim cái teo lại và sẽ chết. Khối trứng được đẻ ra lúc đầu có màu trắng sau trở thành nâu và có đặc điểm là trứng có mức độ phát triển như nhau.

    Trứng giun kim có hai lớp vở, vở ngoài có cấu tạo albumin khiến cho trứng dễ dính vào nhau. Có thể tách hai vở này dễ dàng nếu cho trứng tiếp xúc với acid acetic. Ngay sau khi đẻ, ấu trùng hình thành trong trứng với dạng ấu trùng bụ. Nếu gặp nhiệt độ khoảng 30°c, ẩm độ thích hợp và oxy, chỉ trong vài giờ (6 – 8 giờ), ấu trùng bụ sẽ chuyển thành ấu trùng thanh. Ngay ở hậu môn có đầy đủ những điều kiện thuận lợi cho ấu trùng có thể phát triển. Vì vậy, người nhiễm giun kim dễ tự tái nhiễm nếu dùng tay gãi hậu môn có trứng giun, sau đó tay có dính trứng giun đưa trực tiếp vào miệng (thói quen hay mút tay ở trẻ nhở) hoặc cầm vào thức ăn uống, gián tiếp đưa trứng giun vào miệng.

Khi ăn phải trứng giun kim có ấu trùng, vào đường tiêu hóa, ấu trùng thoát vở rồi di chuyển đến manh tràng và dừng tại đó để phát triển thành giun kim trưởng thành sau 2 – 4 tuần.

Chu kỳ sinh sản của giun kim

Đời sống của giun kim rất ngắn, giun kim chỉ sống được khoảng 1-2 tháng.

Chu kỳ bất thường của giun kim

Ngoài chu kỳ bình thường nêu ở phần trên, chu kỳ của giun kim cũng có thể theo hình thức khác:

- Những trứng giun kim ở các nếp kẽ hậu môn nở thành những ấu trùng. Những ấu trùng giun kim này trực tiếp chui vào hậu môn, chúng di chuyển ngược theo khung đại tràng, dừng lại I góc hồi manh tràng để tiếp tục phát triển thành giun kim trưởng thành. Kiểu chu kỳ này hiếm gặp nhưng làm cho bệnh nhân bị tái nhiễm nhanh và bệnh kéo dài (Schuffner, 1949). Kiểu chu kỳ này được gọi là chu kỳ ngược dòng.

- Có thể do ảnh hưởng của các men tiêu hóa, do hàm ỉượng của oxy trong ống tiêu hóa, giun kim cái có thể đẻ ngay ở ruột, ấu trùng phát triển và trồ thành giun kim ngay ở ruột (Vise, Rodenwaldt, Rocke Mann).



Từ khóa tìm kiếm nhiều: bệnh sán lá gan, benh giun san

Những biến chứng của bệnh giun kim

 Rối loạn sinh dục

     Ở trẻ em gái, giun kim có thể chui vào âm đạo gây viêm âm đạo. Ở phụ nữ bị giun kim có thể dẫn tới roi loạn kinh nguyệt (kinh nguyệt thất thường, đau bụng khi thấy kinh), viêm âm đạo, ra khí hư.

Viêm ruột thừa do giun kim

    Do ký sinh ở góc hồi manh tràng, lại hay di chuyển, giun kim dễ gặp ở ruột thừa. Tỷ lệ thấy giun kim ở ruột thừa có thể tói 14% (Balland). Sự có mặt của giun kim ở ruột thừa chỉ gây nên viêm ruột thừa nếu có bội nhiễm vi khuẩn. Có nhiều trường hợp viêm ruột thừa xảy ra ở trẻ em do giun kim.

Giun kim có thể chui hẳn vào thành ruột thừa, số lượng giun kim vào ruột thừa có khi tối 73 con (Heller).

Những biến chứng của bệnh giun kim

Những biến chứng của bệnh giun kim

    Do có thể lạc chỗ, giun kim gây ra những biến chứng bất thường. Giun kim có thê vào phổi, thực quản, hốc mũi, cổ tử cung gây nên những hiện tượng viêm nhiễm. Có tác giả đã gặp trường hợp giun kim vào tới buồng trứng gây thành nhưng u nhở (Marie) hoặc vào cả bàng quang. Ngay ở ruột non, giun kim cũng có thê chui sâu xuống ruột tạo thành những u nhở.

Chẩn đoán lâm sàng

    Đối với bệnh giun kim có thể dựa vào dấu hiệu lâm sàng để chẩn đoán bệnh: ở trẻ em có hiện tượng ngứa hậu môn, quấy khóc về đêm và quan sát thấy giun kim cái có ở rìa hậu môn. Khi trẻ em ỉa phân rắn, dễ thấy giun kim cai bám vào rìa khuôn phân.

Chẩn đoán xét nghiệm

    Nguyên tắc chẩn đoán xét nghiệm giun kim là phải tiến hành xét nghiệm vào buổi sáng sớm trước khi bệnh nhân đi đại tiện hoặc trước khi bệnh nhân rửa hậu môn, để đảm bảo trứng giun kim không bị rửa trôi đi.

    Nếu dùng những kỹ thuật xét nghiệm phân thông thường thì sẽ không thấy được trứng giun kim trong phân. Muôn chẩn đoán xét nghiệm giun kim phải dùng những kỹ thuật xét nghiệm đặc biệt như kỹ thuật Scotch dùng cellophan dính trứng giun kim ở hậu môn để xét nghiệm, kỹ thuật dùng tăm bông chùi hậu môn tìm trứng hoặc kỹ thuật dùng que thủy tinh đầu tròn, mài ráp rồi chùi vào hậu môn để tìm trứng.

Từ khóa tìm kiếm nhiều: sán lá gan lớn, trieu chung giun san

Tác hại chủ yếu của giun kim đối với người

     Theo kết quả điều tra tại một số vùng của Viện Sốt rét – Ký sinh trùng và Gôn trùng Hà Nội, tỷ lệ nhiễm giun kim như sau: tỷ lệ nhiễm giun kim ở miền Bắc 29 – 43%, miền Trung 7,5%, Tây nguyên 50% và đồng bằng Nam bộ 16 – 47%. Tỷ lệ nhiễm cao nhất là ở trẻ em. Tỷ lệ nhiễm ở trẻ em nữ cao hơn ở trẻ em nam. Tỷ lệ nhiễm ở trẻ em thành phố cao hơn ở trẻ em nông thôn. Trẻ em sống 0 tập thể (nhà trẻ, lớp mẫu giáo) có tỷ lệ nhiễm cao hơn trẻ em sống ở gia đình. Tỷ lệ nhiễm tăng dần theo tuổi: trẻ dưới 1 tuổi có tỷ lệ nhiễm 1,88%, trẻ 1 – 5 tuổi có tỷ lệ nhiễm 51,16%. Hiện tỷ lệ nhiễm giun kim ở Việt Nam giảm nhiều.

BỆNH HỌC

    Giun kim chiếm thức ăn của người không đáng kể, tác hại chủ yếu của giun kim đối với người là gây rối loạn tiêu hóa, rối loạn thần kinh.

Tác hại chủ yếu của giun kim đối với người

Rối loạn tiêu hóa

    Triệu chứng thường gặp nhất khi bị nhiễm giun kim là ngứa hậu nôn, ngứa thường xuất hiện vào buổi tối vào giờ đi ngủ, tương ứng với thời gian giun kim cái đẻ trứng. Khi giun kim đẻ trứng, hậu môn bị kích thích gây ngứa nên trẻ thường gãi hậu môn về ban đêm. Đây là một trong những dấu hiệu lâm sàng đáng tin cậy của giun kim.

Quan sát rìa hậu môn thấy hiện tượng sung huyết, có thể gặp giun kim cái ở đó.

Ruột bị nhiễm giun kim có thể bị viêm kéo dài, phân thường lỏng, đôi khi có lẫn máu và chất nhầy. Những thương tổn ruột có thể dẫn tối tình trạng chán ăn, buồn nôn, đau bụng âm ỉ, ỉa chảy kéo dài. Việc ỉa chảy kéo dài dễ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ nhỏ.

Rối loạn thần kinh

    Những rối loạn thần kinh gây ra bởi giun kim chủ yếu là gây mất ngủ. Trẻ em nhiễm nhiều giun kim thường bị bứt rứt, có thể suy nhược thần kinh. Cá biệt có một số trẻ em nhiễm bệnh có những cơn co giật, run tay, chóng mặt, ù tai, có thể bị ngất. Do những kích thích ở vùng hậu môn, trẻ em bị bệnh dễ mất ngủ, giật mình, khóc về đêm và dễ bị đái dầm.



Từ khóa tìm kiếm nhiều: benh giun luon, bệnh giun sán ở người

Thứ Hai, 25 tháng 5, 2015

Cách lây truyền thông thường nhất của giun kim

Vị trí ký sinh

     Giun kim trưởng thành ký sinh ở phần cuối ruột non, phần đầu ruột già người ta chỉ thường gặp các thể còn non ở ruột non, còn chủ yếu khi trưởng thành thì giun kim ký sinh ở manh tràng. Thức ăn của giun kim là các sinh chất từ thức ăn đã được tiêu hóa ở ruột.

Đường lây truyền vào người

Lây truyền trực tiếp

      Cách lây truyền thông thường nhất của giun kim vào người là lây truyền trực tiếp: trứng giun kim ở các nếp nhăn hậu môn, được dính vào tay trẻ do trẻ gãi hậu môn vì bị kích thích, ngứa khi giun kim cái đẻ trứng vào ban đêm hoặc những trứng giun kim rơi vãi ra quần, giường chiếu, sàn nhà… được dính vào tay người khi đụng chạm tới, rồi những trứng giun kim này được đưa từ tay vào miệng.

Cách lây truyền của giun kim

     Vì trứng giun kim có đặc điểm là phát triển thành thể lây nhiễm nhanh nên đường lây truyền trực tiếp rất quan trọng và nhất là tình trạng tự nhiễm ở trẻ em, trẻ gãi hậu môn, tay có dính trứng rồi đưa vào miệng khi mút tay hoặc khi cầm thức ăn.

Lây truyền gián tiếp

     Lây truyền gian tiếp là cách truyền trứng giun kim qua tay bẩn từ người này sang người khác. Ngoài ra, trứng giun kim có thể theo bụi bay vào thức ăn hoặc trứng giun kim có ở trong nước, trong hoa quả được người ăn phải. Các đồ chơi trong các nhà trẻ, trường mầm non cũng có thể là vật tích trữ trứng giun kim.

Chu kỳ bình thường của giun kim

     Tại ruột, giun kim đực và giun kim cái trưởng thành giao hợp. Sau giao hợp, giun kim đực bị chết và bị tống ra ngoài theo phân. Sau khi thụ tinh, trứng giun kim chứa đầy trong tử cung của giun kim cái. Giun kim cái tuy nhở nhưng có tử cung rất lớn, chứa khoảng 200.000 trứng. Giun kim cái không đẻ trứng tại nơi ký sinh là góc hồi manh tràng mà di chuyển theo đại tràng để tói hậu môn đẻ trứng tại các nếp nhăn của hậu môn. Giun kim thường đẻ về đêm. Nguyên nhân của việc di chuyển đi đẻ này được giải thích theo một số giả thuyết cho rằng giun kim cái rất cần oxy. 


Đọc thêm tại:

Đặc điểm sinh học, chu kỳ của giun kim

     Giun kim thuộc họ Oxyuridae. Đặc điểm họ này gồm các giun hình ống, miệng gồm 3 – 6 môi, không có bao miệng, thực quản ở phần sau có ụ phình. Giun kim ở trong giống Enterobius.Giống này có đặc điểm miệng gồm có 6 môi nhở, vở cứng phát triển thành hai cánh chạy hai bên.

Giun kim là loại giun nhở, ký sinh chủ yếu ở trẻ em. Giun kim cái không đẻ trứng tại nơi ký sinh trong lòng ruột mà đẻ trứng tại nếp kẽ hậu môn về ban đêm. Do vậy, dấu hiệu lâm sàng ngứa hậu môn về ban đêm của bệnh giun kim là đáng tin cậy.

Hình thể

Giun kim có màu trắng sữa, kích thước nhỏ, phía đầu hơi phình và vở có khía. Miệng giun kim có 3 môi. Những môi này có thể thụt vào phía trong. Dạc theo thân có sống hình lăng trụ rất dễ nhận trong những tiêu bản cắt mảnh.

chu kỳ của giun kim


Giun kim đực dài từ 2 – 5 mm, đuôi cong, cuối đuối cô gai sinh dục dài khoảng 70 µm. Giun kim cái dài từ 9 – 12 mm, đuôi dài và nhọn. Hậu môn của giun kim cái cách mút đuôi khoảng 2 mm. Lỗ sinh dục của giun kim cái ở khoảng 1/4 trên của thân.

Trứng giun kim cổ vở nhẵn, hình bầu dục nhưng không cân đối thường có một phía lép. Trứng giun kim cố kích thước 50 – 60 µnx 30 – 32 µm.

Chu kỳ

Đặc điểm chu kỳ

Chu kỳ giun kim đơn giản, gồm: Người  ở Ngoại cảnh

 ENTEROBIUS VERMICULARIS

-        Giun kim không đẻ trứng trong lòng ruột mà thường đẻ trứng về ban đêm ở các nếp nhăn của hậu môn của vật chủ, do vậy trứng giun kim thường không có ở trong phân.

-        Trứng giun kim phải có thời gian phát triển ở ngoại cảnh mới có khả năng lây nhiễm. Những điều kiện cần thiết ở ngoại cảnh để trứng giun kim  có thể phát triển được là: nhiệt độ thích hợp, ẩm độ và oxy. Thời gian phát triển của trứng giun kim ở ngoại cảnh rất nhanh, chỉ sau 6 – 8 giờ đã phát triển thành trứng mang ấu trùng và có khả năng lây nhiễm.

-        Giống như chu kỳ giun tóc, ấu trùng giun kim không có quá trình chu du trong cơ thể khi thực hiện chu kỳ.

-        Ngoài chu kỳ bình thường, giun kim còn có chu kỳ bất thường.

Do việc lây nhiễm dễ dàng nên việc tái nhiễm giun kim xảy ra rất nhanh và dễ dàng.



Từ khóa tìm kiếm nhiều: sán lá gan nhỏ, trieu chung giun san